दशैंको रौनक: नेपाली संस्कृति र एकताको पर्व
-
बिराज यादव
- today१७ आश्विन २०८१
दशैं: नेपालको महान् चाड दशैं नेपालभर धूमधामसँग मनाइने सबैभन्दा ठूलो चाड हो, जसले धार्मिक, सांस्कृतिक, र सामाजिक पक्षलाई गहिरो रूपमा समेट्छ। यो चाड असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीक मानिन्छ, जहाँ महिषासुर नामक राक्षसलाई देवी दुर्गाले पराजित गरेकी थिइन्। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले यो चाडलाई देवी दुर्गा र रामको विजयसँग सम्बन्धित मान्छन्।
दशैंको मिति र अवधि दशैं आश्विन शुक्ल पक्षमा पर्ने १५ दिन लामो पर्व हो। मुख्य रूपमा विजयादशमी (दशौं दिन) नै महत्त्वपूर्ण मानिए पनि यो चाडको आरम्भ घटस्थापना (पहिलो दिन) बाट सुरु हुन्छ।
दशैंका दस दिनमा हुने पूजा
१. घटस्थापना (पहिलो दिन): देवी शक्तिको आरम्भको पूजा गरिन्छ। जमरा राख्ने दिन।
२. द्वितीया - सप्तमी: देवीको विभिन्न रूपमा पूजा, र नवरात्रको आरम्भ।
३. महाअष्टमी (आठौं दिन): महाकालीको पूजा गरिन्छ। पशु बलिदान गर्ने परम्परा पनि छ।
४. महनवमी (नवौं दिन): देवी दुर्गा भवानीको विशेष पूजा गरिन्छ। सुरक्षा र शक्ति प्रदान गर्नका लागि विभिन्न औजारहरू पनि पूजा गरिन्छन्।
5. विजयादशमी (दशौं दिन): यस दिन रामले रावणलाई पराजित गरेको र देवी दुर्गाले महिषासुरलाई परास्त गरेको दिनको सम्झनामा मान्यजनबाट टीका, जमरा, र आशिर्वाद ग्रहण गरिन्छ।
दशैंको महत्त्व दशैंले नेपाली समाजलाई एकतामा बाँध्ने मुख्य भूमिका खेल्छ। यो चाडमा परिवारका सदस्यहरू टाढा भएका भए पनि घर फर्केर एकआपसमा भेटघाट गरी आशिर्वाद लिने परम्परा छ। साथमा, सामाजिक सद्भाव र मेलमिलापको सन्देश प्रवाह गर्ने यो पर्वले सामाजिक एकता र भातृत्वलाई प्रबर्धन गर्छ। यस पर्वमा टीका र जमरा लगाउने, पिङ खेल्ने, नयाँ लुगा लगाउने, मीठा परिकारहरू खाने, र आफन्त तथा छरछिमेकसँग रमाइलो गर्ने परम्परा छ। दशैंको आर्थिक महत्त्व पनि ठूलो छ, किनकि यस अवसरमा विभिन्न वस्त्र, खाद्यान्न, र अन्य सामग्रीहरूको व्यापारमा वृद्धि हुन्छ।
अन्ततः दशैं नेपाली समाजको गहिरो सांस्कृतिक र धार्मिक चाड हो, जसले पारिवारिक र सामाजिक एकता, धार्मिक आस्था, र उत्सवको महत्त्वलाई जोड दिन्छ।
