काठमाडौं। सरकारले सामाजिक सञ्जालमा ट्रोल गर्ने र अन्य असामाजिक गतिविधिहरूमा संलग्न हुने व्यक्तिहरूलाई पाँच लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्ने कानूनी प्रावधान राख्ने विधेयक संसदमा पेस गरेको छ। यस विधेयकमा सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूका लागि नयाँ नियम र शर्तहरू तोकिएको छ जसको उल्लङ्घन गर्नेलाई कडा दण्डको व्यवस्था गरिएको छ।
सरकारले ल्याएको यस विधेयकमा, यदि कुनै व्यक्ति अरुको मान प्रतिष्ठामा आँच पुर्याउने, अपमानजनक शब्द, श्रव्यदृष्य, तस्बिरको ट्रोल बनाउने, गाली बेइज्जती गर्ने वा हेट स्पीच फैलाउने जस्ता कार्य गर्छ भने, उसलाई पाँच लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सकिने उल्लेख गरिएको छ। यसले डिजिटल संसारमा सामाजिक जिम्मेवारीको महत्त्वलाई रेखांकित गर्दै, असामाजिक र नफरत फैलाउने गतिविधिहरूलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्य राख्दछ।
विधेयकमा, "कसैको मान प्रतिष्ठामा आँच पुग्ने र होच्याउने नियतले अपमानजनक शब्द, श्रव्यदृष्य, तस्बिरको ट्रोल बनाउने, गाली बेइज्जती वा हेट स्पीच मानिने कार्य नगर्ने," भन्ने स्पष्ट प्रावधान राखिएको छ। यस्ता गतिविधिहरूलाई रोक्न सरकारले कडा कदम चाल्दै, सामाजिक सञ्जालमा स्वस्थ र जिम्मेवार प्रयोगको वातावरण बनाउन चाहेको छ।
त्यस्तै, विधेयकमा मिथ्या तथा भ्रामक सूचनाको दुष्प्रचार, सूचनाको तोडमरोड गरी प्रसार गर्न नहुने प्रावधान पनि राखिएको छ। यसले फेक समाचारको चपेटामा परेको समाजमा सचेतना र नियन्त्रण ल्याउने प्रयास गरिएको छ। साथै, निषेध गरेका वस्तुको विज्ञापन र कारोबार गर्न पनि अनुमति नदिने कुरा विधेयकमा स्पष्ट गरिएको छ।
सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्तालाई जरिवाना गर्नुअघि सफाइको मौका दिइने पनि विधेयकमा उल्लेख गरिएको छ। यसले गर्दा कुनै पनि व्यक्ति बिना कारण दण्डित नहोस् भन्ने उद्देश्य राख्दछ र न्यायिक प्रक्रिया सुनिश्चित गर्नका लागि सफाईको अवसर दिन्छ। यस प्रक्रियाले गलतफहमीलाई सुधार्न र न्यायको सुनिश्चितता प्रदान गर्न मद्दत पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
समाजमा बढ्दो ट्रोल र असामाजिक गतिविधिहरूको बढोत्तरीसँगै सरकारको यो कदम महत्वपूर्ण मानिएको छ। डिजिटल मिडिया र सामाजिक सञ्जालमा भइरहेको हेट स्पीच, गाली बेइज्जती र ट्रोलले समाजमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। यस विधेयकले त्यसलाई नियन्त्रण गर्नका लागि कडा कानूनी उपायको आवश्यकता रहेको बताएका छन्।
कुल मिलाएर, सरकारको यो विधेयकले डिजिटल प्लेटफर्ममा सकारात्मक, जिम्मेवार र सुरक्षित वातावरण बनाउने उद्देश्य राखेको छ। यसले युवापुस्तासहित सबै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूलाई डिजिटल दायित्वको महत्त्व बुझाउनका लागि पनि मद्दत गर्नेछ।
