राजनीतिक ध्रुवीकरणको संघारमा नेपाल : सत्ता पक्षको ज्यादती र विपक्षी एकताको सम्भावना
-
कृष्ण प्रसाद शर्मा
- today२९ चैत्र २०८१
काठमाडौँ - नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिदृश्य तीव्र रूपमा ध्रुवीकृत हुँदै गएको देखिन्छ। ठूला दलहरू — विशेषतः सत्तारूढ गठबन्धनमा रहेका नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमाले — को व्यवहार र क्रियाकलापले लोकतान्त्रिक मूल्य, सहिष्णुता र विधिको शासनमा प्रश्न उठाएका छन्। प्रतिपक्षी दलहरू र विचार फरक राख्ने समूहहरूमाथि गरिँदै आएको लगातारको दमन, मुद्दा लगाउने प्रवृत्ति र अपारदर्शी प्रशासनिक प्रयोगले देशको राजनीतिक धरातल थप अस्थिर बनाइरहेको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछानेमाथिको कार्यशैलीका बहानामा गरिएको हस्तक्षेप, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका नेता रविन्द्र मिश्र र अन्य नेतामाथिको मुद्दा लगाउने काम, तथा डा. दुर्गा प्रसाईमाथि गरिएको पक्राउ — यी सबै घटना लोकतान्त्रिक असहिष्णुताको ज्वलन्त उदाहरण बन्न पुगेका छन्।
राजनीतिक प्रतिशोधका रूपमा व्याख्या गर्न सकिने यी घटनाहरूले जनताबीच सरकारप्रतिको विश्वासलाई खलबल्याएको छ। यसै सन्दर्भमा, राजावादी धारका आन्दोलनहरूले पनि पुनः शिर उचाल्न थालेका छन्। गणतन्त्र, संघीयता र धर्मनिरपेक्षताको विरोधमा उत्रिने जनसाधारणको संख्यामा वृद्धि हुनु, राजनीतिक असन्तुष्टि गहिरिँदै गएको संकेत हो। जुनसुकै विचार वा विचारधाराको पनि सुनेर सम्बोधन गर्नु लोकतन्त्रको विशेषता हो, तर सत्तापक्षबाट त्यसको विपरीत व्यवहार देखिनु चिन्ताजनक अवस्था हो। यी सबै घटनाले विपक्षी दलहरूलाई एक ठाउँमा उभिने ऐतिहासिक अवसर प्रदान गरिरहेको छ।
साझा पीडा, अन्यायको अनुभूति र सत्तापक्षको दबाबविरुद्ध साझा प्रतिरोधको आवश्यकता महसुस हुँदै गएको छ। हाल विखरिएका विपक्षी शक्तिहरू — चाहे ती वैकल्पिक राजनीति गर्नेहरू हुन् वा परम्परागत विचारधारा बोकेका — अब साझा मोर्चा निर्माणतर्फ अग्रसर हुने सम्भावना बढ्दो छ। सत्ताले स्थायित्व र सुशासनको नाममा भित्री रुपमा निरंकुशताको अभ्यास गरिरहेको स्थिति बनेमा, प्रतिपक्ष मात्र होइन, स्वतन्त्र बुद्धिजीवी वर्ग, नागरिक समाज र आम जनता पनि असन्तुष्ट बन्दै जाने निश्चित छ। परिणामतः, यदि सत्तापक्षले समयमै राजनीतिक सहिष्णुता, संवाद र समावेशी दृष्टिकोण नअपनाएमा, देश पुनः अस्थिरताको दलदलमा फस्न सक्छ।
निष्कर्षमा, आजको अवस्थामा सत्ताको एकल दबदबा भन्दा पनि सबै राजनीतिक धार र आवाजलाई सम्मान गर्ने संस्कार विकास गर्नु अत्यावश्यक भएको छ। लोकतन्त्र केवल बहुमतको शासन होइन, अल्पमतको सम्मान पनि हो। अन्यथा, अहिले देखिएको विकेन्द्रीकृत असन्तुष्टि निकट भविष्यमा केन्द्रीय विस्फोटमा परिणत हुन सक्ने खतरा उपेक्षा गर्न सकिंदैन।
